Baranowice — zarys dziejów
Najwcześniejsze udokumentowane wzmianki o terenach dzisiejszych Baranowic sięgają 1436 roku, kiedy to Mikołaj Szoszowski i jego żona Katarzyna nabyli te ziemie od rycerza Mikundeya von Jaikowitz za 80 marek. Nazwę wsi wywodzi się od przydomka „Baran" — pierwszego osadnika, który dał początek osadzie. Książka Zygmunta Orlika datuje początki Baranowic na 1412 rok.
Na przestrzeni wieków wieś wielokrotnie zmieniała właścicieli. W XVI wieku przeszła w ręce rodziny Osińskich, następnie rodu von Trach, który wzniósł pierwszy murowany dwór z cegły, zwany „zamkiem". W 1803 roku dobra nabyła Jeanette von Durant, wdowa po pruskim kapitanie, zapoczątkowując ponad stuletnią obecność rodziny von Durant de Senegas w Baranowicach. Ostatnim prywatnym właścicielem wsi był Henryk baron von Durant.
Pałac w Baranowicach
Perłą architektoniczną miejscowości jest barokowa rezydencja z XVII wieku, przebudowana w stylu późnoklasycystycznym w latach 1846–1847 przez Emila barona von Durant de Senegas, który pełnił funkcję landrata (starosty) powiatu rybnickiego. Pałac, otoczony parkiem w stylu angielskim, jest dziś wpisany do rejestru zabytków (nr 542/66) i służy jako ośrodek kultury zarządzany przez Miejski Ośrodek Kultury w Żorach.
Z rodziną von Durant związane są fascynujące historie — Hans Heinrich, syn Emila, walczył w wojnie z Francją i został odznaczony Krzyżem Żelaznym I Klasy za męstwo w szturmie Sedanu. Elsa von Durant, „ostatnia baronowa", była kolekcjonerką sztuki posiadającą prace Van Gogha, Cezanne'a i Gauguina.
W 1914 roku majątek przejęło konsorcjum węglowe Giesche's Erben z Wrocławia, a pałac przekształcono w ośrodek wypoczynkowy dla górników z Nikiszowca. Po wojnie mieścił obozy letnie dla dzieci, a od 1951 roku — szkołę podstawową. Po kompleksowej renowacji z funduszy UE pałac odzyskał dawny blask.
Baranowice jako dzielnica Żor
Do 1945 roku Baranowice były samodzielną wsią, w latach 1954–1972 pełniły rolę siedziby gromady. 27 maja 1975 roku miejscowość została formalnie przyłączona do Żor jako ich dzielnica. Z powierzchnią 1291 ha Baranowice są największą dzielnicą miasta. Dominują tu domy jednorodzinne, a wśród zachowanych zabytków znajduje się XIX-wieczny pałac z parkiem, młyn oraz nieczynny dworzec kolejowy na trasie Orzesze–Wodzisław Śląski.
Powstanie parafii
Droga do własnego kościoła
Przez wieki mieszkańcy Baranowic należeli do Parafii Świętych Apostołów Filipa i Jakuba w Żorach — ich parafii macierzystej. Pragnienie posiadania własnej świątyni zrodziło się w trudnych czasach stanu wojennego. W 1981 roku przedstawiono propozycję budowy kościoła, a biskup katowicki Herbert Bednorz poświęcił tymczasowy barak, który miał chwilowo służyć za miejsce odprawiania Mszy Świętej.
Rok później uzyskano zezwolenie na budowę domu katechetycznego. Projekt opracował inż. Rudolf Fojcik, a realizację rozpoczęto w 1983 roku. Zanim przystąpiono do pełnej budowy, wysunięto odważną propozycję — utworzenie wewnątrz budynku kaplicy. Urząd Miasta wyraził na to zgodę dopiero w 1986 roku.
Budowa kościoła
Budowa kościoła była dziełem wielu oddanych ludzi. Koordynatorem całości został sołtys Wilhelm Kołodziej, nadzór techniczny sprawował inż. Piotr Mirecki, a twórcą wystroju wnętrza był artysta plastyk Józef Kołodziejczyk z Chorzowa.
Pod koniec sierpnia 1984 roku ks. Sylwester Niesyto zorganizował w Baranowicach samodzielne duszpasterstwo i kontynuował budowę kościoła z wielkim zaangażowaniem. 15 października 1986 roku biskup Damian Zimoń dokonał poświęcenia kościoła, który stanął na ziemi baranowskiej dzięki ofiarności i trudowi całej wspólnoty.
Erygowanie parafii
1 stycznia 1987 roku biskup Damian Zimoń erygował Parafię pw. św. Jadwigi Śląskiej w Baranowicach. Był to przełomowy moment — mieszkańcy zyskali nie tylko własną świątynię, ale i pełnoprawną wspólnotę parafialną. W kolejnych latach ukończono budowę wieży kościelnej (1988) oraz oddano do użytku probostwo (1989).
Przez następne sześć lat kościół był systematycznie wyposażany. Szczególną dumą parafii stała się pierwsza w Polsce biblijna Droga Krzyżowa — unikalne dzieło, które po dziś dzień przyciąga uwagę wiernych i gości.
Ważne daty
- 1412/1436 — najwcześniejsze wzmianki o Baranowicach
- 1803 — rodzina von Durant de Senegas przejmuje dobra
- 1846–1847 — przebudowa pałacu w stylu klasycystycznym
- 1975 — przyłączenie Baranowic do Żor
- 1981 — bp Herbert Bednorz poświęca tymczasowy barak
- 1983 — rozpoczęcie budowy kościoła (projekt inż. Fojcika)
- 1984 — ks. Sylwester Niesyto organizuje samodzielne duszpasterstwo
- 15 X 1986 — bp Damian Zimoń poświęca kościół
- 1 I 1987 — erygowanie Parafii pw. św. Jadwigi Śląskiej
- 1988 — ukończenie wieży kościelnej
- 1989 — oddanie probostwa do użytku
- ok. 1993 — ukończenie pierwszej w Polsce biblijnej Drogi Krzyżowej